Memorial Hastanesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Uzmanı
Dr. Ayten Erdoğan hem çocukların,

İlgili Bağlantılar

hem de anne-babalarının tatil
dönemini en iyi şekilde nasıl değerlendirebileceklerini anlattı:

Okulda başarılı olan bir çocuğun tatil programıyla başarısız olanın aynı mı olmalı?

Okulda başarısız olan çocuğa dinlenmesi için gerekli
tatil döneminde, ders çalıştırmaktan çok neden başarısız olduğunun
değerlendirmesi yapılıp, nedenleri ve çözüm yollarının bulunması
gerekir. Dinlenme, yeni öğretim dönemine hazırlanma ve aile
ilişkilerini geliştirme amaçlı tatil döneminin ders çalışma ile
geçirilmesini ne başarılı çocuklar için, ne de başarısız çocuklar için
önermiyoruz. Ancak ilkokul birinci sınıfta okuma yazmayı sökmede
zorlanan çocuklarda, onların da zevk alabileceği şekilde bu
becerilerinin gelişmesine katkıda bulunulabilir.

Tatiller çocukların başarısını artırmak amacıyla değerlendirilebilir mi?

Tatil süresi çocuk için belli bir dinlenme, tekrar
enerji toplama, başka alanlara yöneltilerek ders stresinden
uzaklaştırma amacıyla değerlendirilmeli. Böyle olduğu zaman yeni döneme
başlayan çocuk daha enerjik daha istekli olabilir. Amaç tatil süresince
stresli ders ve sınav ortamından uzaklaşıp dinlenme, gerekli enerjiyi
toplama olmalı.

Tatil süresince ailelerin çocuklarıyla birlikte belirli zaman dilimlerinde ders çalışması doğru mu?

Ailenin çocukla birlikte ders çalışmasını okul
zamanında bile önermiyoruz. İlkokul birinci sınıftan itibaren çocuğun
derslerini kendi kendine yapması teşvik edilmeli. Ancak bilemediği bir
soruda yanıt vermesine yardım edilebilir veya düzenli bir şekilde,
belli saatlerde ödev başında durması sağlanabilir. Eğer birinin çocuğa
dersleri konusunda destek vermesi gerekiyorsa, bunun aile bireyleri
dışından biri olması önerilir. Bu çocukla aile bireyleri arasında
çatışma çıkmasını engeller.

Tüm tatil zamanını çocuklar aileleriyle mi geçirmeli?

Tatiller aile içi ilişkileri yakınlaştırma ve
anne-baba ile birlikte geçirilen zamanı artırma açısından önemlidir.
Özellikle çalışan anne ve babaların izin dönemlerini çocuklarının tatil
döneminde kullanması çocuklarla iletişimi artırarak sorunun kaynağının
birlikte değerlendirilmesine yardımcı olur. Ancak çocukların bireysel
programlara gönderilmesi de aslında son derece yararlıdır. Çocuğun
anne-babasından ayrı kalabilme, yaşıtları ile iletişim kurma
becerilerini geliştirmek için bir haftalık kamp programları
önerilebilir. Ancak Türkiye’de bunlar için yeterli imkân olmayabilir.

Tatil zamanlarında çocuklar bazen yapacak şey
bulamayıp sıkılabilirler. Tatilin başlangıcında görülen heyecan, heves
geçmeye başlayınca yapacak yeni uğraş ve aktivitelerle vakitlerini
eğlendirici ve eğitici geçirmelerini sağlamak gerekir.

Okul zamanında çocukların hayatına rutinler hâkimdir
ve çocuklar serbest zaman geçirme fırsatını çok fazla bulamazlar.
Ayrıca anne-babalar da çocuklarla birlikte vakit geçirme olanağını pek
fazla bulamazlar.

Tatiller anne-babalar için çocukları ile birlikte
olmaya öncelik verebilecekleri ve birbirlerini daha iyi tanımak,
anlamak ve birbirilerinin arkadaşlığından zevk almak için
değerlendirebilecekleri bir fırsat olabilir. Çocuklar anne-babaları ile
birlikte bir şeyler yapmaktan hoşlanırlar.

Mümkünse tatilde hem her bir çocuğunuzla baş başa,
bireysel olarak vakit geçirmek, hem de aile olarak hep birlikte vakit
geçirmek için gerekli düzenlemeleri yapın.

Bu çocuklarınızla ilişkilerinizi geliştirmenize ve çocuğun öz saygısının artmasına yardımcı olacaktır.

Çocukların sıkılmasını önlemek için özel programlar mı yapmak gerekli?

Çocukların sürekli eğlendirilmelerinin gerekmediğini
unutmayın. Sadece bir yer değişikliği veya birkaç öneri, kendi
başlarına da gayet yaratıcı olmaları ve eğlenmeleri için yeterli
olabilir. Bazen çocuklar “sıkıldım” dediklerinde aslında “benimle
oynamanı istiyorum” demek istemektedirler. Her gün için çocuğun
ilgisini çekecek ve olmasını bekleyeceği tek bir aktivite belirlemek
sıradanlığın oluşmasını engeller.

Çalışan aileler için ne öneriyorsunuz?

Çalışan aileler aslında çocuklarının tatil süresini
onlarla geçirmek için mümkünse izne ayrılabilirler. Eğer öyle bir imkân
yoksa mutlaka çocuğun güvenilir bir erişkin ile geçirmesi sağlanmalı.
Çocuk evde yalnız kalabilecek yaşta bile olsa tatil döneminde bir
erişkinin sorumluluğu ve ilgisi gereklidir. Ergenlik döneminde bile bu
tutumu öneriyoruz. Bu gözleme, kısıtlama şeklinde olmamalıdır. Ancak
yönlendirici olmasında yarar vardır. Çalışan anne ve babalar için tatil
döneminde anneanne, babaanne gibi aile büyüklerinin yanına gönderilmesi
de çocuğun onlarla yakın ilişkiler kurması, anne-babadan ayrılık
deneyimini yaşaması açısından faydalı olur.

Tatil boyunca evden çıkmak istemeyen, tüm zamanını odasında geçirmek isteyen çocuklar için ne yapılabilir?

Bu durum aslında çocuğun sosyal ilişkilerinde bir
sorun olduğunu gösterir. Özellikle ergenlik döneminde yalnızlığın
tercih edilmesi çok sağlıklı görülmemektedir. Yine bunun nedenleri
üzerinde değerlendirme yapmak gerekir. Bu durum devam ediyorsa ailenin
‘dışarı çık’ diye baskı yapması çok işe yaramaz. Bunun yerine nedenini
bulması önemlidir. Örneğin devamlı evde bilgisayar oynayan, yaşıtları
yerine bilgisayarla vakit geçiren gençlerde arkadaş ve sosyal
ilişkileri kurmada zorluk sık rastlanan bir durumdur.

Tatil boyunca devamlı zamanını ev dışında geçirmek isteyen çocuklar için ne yapılabilir?

Özellikle ergenlik döneminde yalnız eve kapanmanın
tam tersine vaktini sürekli dışarıda, arkadaşları ile geçirme davranışı
da sık görülür. Sosyal ilişkiler yönünden ergenin iyi olduğuna işaret
etse de, ergenlik çağında risk alıcı davranışlar artış gösterdiğinden,
olumlu ya da olumsuz arkadaş etkilerinin arttığı bir dönem olduğundan
dikkatli olmak gerekir. Eve geliş saati gibi belli sınırların konması,
arkadaşlarının kimler olduğuna dikkat edilmesi, katılmak istediği
aktivitelere belli bir gözlem ve denetimle izin verilmesi gerekir.

Tatil programını çocuklar kendileri yapabilirler mi?