Ağız boşluğu, sindirim sisteminin birinci bölümü olup dudaklar,
yanaklar, sert ve yumuşak damakla dilin sınırladığı bir boşluktur. Ağız
boşluğunun giriş kapısı, dudakların çevrelediği açıklık

İlgili Bağlantılar

k (ağız), çıkış
kapısı ise yutağa açılan, tepesinde küçük dil sallanan darlıktır. Ağız
boşluğunun yüzeyi sümüksel bir gömlekle kaplanmıştır.Dişlerin görevi
yiyecek maddelerini kesmek, parçalamak, ezmek ve öğütmektir. Dişlerin
konuşmada da büyük rolleri vardır. Bir diş kök, kron ve boyuncuk olmak
üzere üç bölümden oluşmuştur. Diş kronunun üzeri diş minesi adı verilen
çok sert bir maddeyle kaplıdır. Diş boyuncuğu ile kökü de mineye göre
daha sarımsı renkli ve kemiğe benzer bir dokuyla kaplıdır. Bu örtü
seman tabakası adını alır. Mine ve seman tabakalarının altında dişin
esas yapısını oluşturan fildişi tabakası (dentin), dişin kron (taç)
bölümünde içinde damar ve sinirlerin bulunduğu ve diş özü adı verilen
bir yapının yer aldığı diş boşluğu, diş köklerinin ortasında çok ince
bir diş kökü kanalı vardır. Kan damarları ve sinirler, kök uçlarında
bulunan diş ucu deliğinden girerek diş boşluğuna ulaşırlar. Dişler
köpekdişleri, azıdişleri ve kesiciler olmak üzere üç türdür. Azıdişleri
de büyük ve küçük azıdişleri olarak iki tiptir. İnsanın ağzında alt ve
üstçenede 16 şar olmak üzere 32 adet diş vardır. Üst ve altçenelerdeki
dişler de sağlı sollu 8 er adettir. Çocuk doğduktan 6-7 ay sonra
dişleri çıkmaya başlar ve iki yaşına kadar dişlenme tamamlanır. Sütdişi
adı verilen bu dişler geçicidir ve 20 tanedir. Çocuklar bu dişleri
çoğunlukla yedi yaşına kadar taşırlar ve yedi yaşından itibaren bu
dişler dip taraflarında bulunan asıl diş taslaklarının oluşmasıyla
itilir ve atılır. Sütdişlerinin dökülmesi genellikle 11 yaşına doğru
tamamlanır. Dökülme sırasında dökülen dişlerin yerine hem 20 diş, hem
de bunlara ek olarak her çenede 4 er tane fazla diş çıkar. Böylece
11-18 yaşlarındaki bir çocuğun dişlerinin sayısı 28 i bulur. Genel
olarak 20 ya da daha sonraki yaşlarda alt ve üstçenenin en sonlarındaki
akıldişi adı verilen 4 azıdişi daha çıkar ve böylece insan ağzındaki
dişlerinin sayısı 32 yi bulur.

Dil, üzeri epitel dokuyla kaplı, kastan yapılmış ve ağız boşluğunda
ön bölümü serbest olan tat alma organıdır. Dilin ucu, kenarları ve arka
bölümleri tada karşı en duyarlı olan bölgelerdir. Dilin üst yüzeyi
ipliksi memecikler adı verilen birçok kabarcıklarla örtülmüştür.
İpliksi memecikler arasında şapkalı mantar görünümünde olan mantarsı
tat memecikleri, dilin dip tarafında ise 8-12 daha büyükçe çanaksı tat
memecikleri bulunmaktadır. İpliksi memecikler dokunum, mantarsı
memecikler tat duyusu görevini yaparlar. Çanaksı tat memecikleri ise,
en önemli tat alma yapıları olan çok küçük ve yuvarlak tat
keseciklerini taşırlar. Tat keseciklerinin uçlarında tat duyusu
hücreleriyle destek hücreleri yer almıştır. Tat hücreleri sinirlerle
beyine bağlantılıdır. Tat hücrelerinde olan uyartı sinirlerle beyine
ulaşır ve orada tat duyusu halinde algılanır.

Tükürük, yapısındaki pityalin enzimi aracılığıyla nişastayı şeker ve
suya yıkarak maltoza (arpa şekeri) dönüştüren bir salgıdır. Tükürük,
kulak, çene ve dilaltı tükürük bezleri tarafından salgılanır. Tükürük
salgısı bu bezlerin kanalları ile ağız boşluğuna verilir. Tükürük
bezlerinin en büyüğü olan parotis (kulak altı tükürük bezi) salgısını,
son ikinci azıdişin karşısına açılan küçük bir kanalla ağız boşluğuna
verir. Çene ve dilaltı tükürük bezlerinin salgıları ise küçük
kanallarla dil altına dökülür. Tükürük salgısı, ağız içi ve yemek
borusunun iç yüzeylerini kayganlaştırıp yutmayı kolaylaştırır.

Yutma, yutkunma hareketiyle oluşan bir işlemdir. Yutma sırasında
soluk alışverişi durur, genzin yutağa açılan bölümü yumuşak damak
tarafından kapanır. Gırtlak yutma sırasında yukarı kalkar ve gırtlak
üzerinde bulunan gırtlak kapağı dilin köküne dayanır. Kapağın bu
şekilde ileri itilmesi sonucu soluk borusuna giden gırtlak yolu
kapanmış olur.