NORMAL YUMURTALIK FONKSİYONLARI

Polikistik over hastalığının nasıl oluştuğunu
anlayabilmek için, yumurtalık fonksiyonlarının bilin

İlgili Bağlantılar

nmesi gerekir. Üreme
çağında yumurtalıkların iki ana fonksiyonu vardır; bunlardan biri
düzenli adet kanamalarının arasında yumurta üretimi, diğeri ise
östrojen ve progesteron hormonlarının Salınmasıdır. Bu hormonlar
yumurtayı döllenmeye ve Fallop tüplerini de embryo transferine
hazırlar, ve döllenen embryonun rahimde tutunabilmesi için gerekli
ortamı sağlar.

Beyindeki hipofiz bezinden yumurta gelişimini uyaran
hormon (FSH) ve yumurtanın olgunlaşarak çatlamasını uyaran hormonların
(LH) salınımı ile yumurta gelişimini ve yumurtalıklarda hormon
üretimini kontrol eder. Adet sonrasında FSH ve LH hormonlarının etkisi
ile folikül gelişimi başlar, östrojen salgılayan her folikül bir
yumurta içerir. Menstruel siklusun (adet dönemi) ortasında yumurtlama
gerçekleşir. Baskın olan folikül çatlar ve yumurta Fallop tüplerine
atılır, çatlayan folikülün hücreleri progesteron hormonu salgılar. Boş
folikül büzüşür, ve oluşan sarı renkli yapıya korpus luteum adı
verilir. Menstruel siklusun luteal faz denen ikinci döneminde korpus
luteumdan östrojen ve çok miktarda progesteron salgılanır.

Eğer döllenme gerçekleşirse döllenen yumurta (embryo)
Fallop tüplerinde üç dört gün geçirdikten sonra rahime gelerek
endometrium denen rahimin iç tabakasına yerleşir. Östrojen ve
progesteron rahmi embryonun tutunabilmesi için hazır hale getirir, ve
embryonun besinini sağlar. Eğer döllenmiş yumurta rahme tutunamazsa bu
hormonlar yumurtlamadan iki hafta sonra iyice azalır, ve rahimin iç
tabakası dökülür, buda adet kanamasına neden olur. Menstrüel siklus
tekrar başlar.

Polikistik Over Hastalığı

Beyindeki hipofiz bezi yeterli miktarda FSH ve LH hormonu salgılamazsa
yumurtlama gerçekleşmez, ve folikül (yumurta) gelişimi menstrüel
siklusun ilk döneminde durur. Bu yüzden östrojen ve androjen hormonları
sürekli yüksek düzeylerde olur. Yumurtalıklar büyür ve kistler oluşur,
buda daha fazla östrojen ve androjen (erkeklik hormonu) hormonu
salınmasına yol açar. Artan hormon düzeyleri ve yumutlamanın olmaması
kısırlığa neden olur. Artmış hormonlarla sürekli uyarılan endometrium
(rahimin iç tabakası) kalınlaşır, ve buda fazla ve düzensiz kanamaya
yol açar. Yüksek dozdaki östrojenin endometrimu sürekli uyarması sonucu
yıllar içinde rahim kanseri gelişebilir. Artmış androjen (erkeklik
hormonu) düzeyleride aşırı kıllanmaya neden olur.

Polikistik Over Hastalığının Tanısı

Polikistik over hastalığının tanısı hastanın yakınmaları ve muayenesi
ile kolaylıkla konabilir. Tanının doğrulanabilmesi için kan hormon
düzeylerinin ölçümü gerekir. Ultrason incelemesi ile yumurtalıklardaki
kistler belirlenir. Eğer hastalık uzun süreden beri devam ediyorsa
rahimden parça alınarak değerlendirilir.

Polikistik Over Hastalığının Nedenleri

Yumurtalıkların fonksiyonunu bozarak polikistik over hastalığına neden olan birçok faktör vardır. Bilinen bazı nedenler;

Şişmanlık

Polikistik over hastalığının en sık görülen nedeni şişmanlıktır. Yağlı
dokular östrojen salgılar, buda beyindeki hipofiz bezinden yeterli FSH
salgılanmasını engelleyerek yumurtlamayı engeller.

Diabet (Şeker Hastalığı)

İnsülin düzeylerinin yüksek olduğu diabetli hastalarda yumurtalıkların
normal fonksiyonu bozulur ve polikistik over hastalığına benzer tablo
gelişir.

Hormonal Bezlerdeki Düzensizlik

Böbrek üstü bezler veya diğer hormon salgılayan bezler çok aktif hale
gelebilir ve polikistik over hastalığının bulgularını oluşturur. Fazla
androjen (erkeklik hormonu) üretilmesi yumurtlamayı engeller. Adrenal
bezlerden salgılanan androjenler yağ dokusunda östrojene çevrilir.

Polikistik Over Hastalığının Tedavisi

Tanısı konduktan sonra polikistik over hastalığının tedavisi kolaydır.
Hasta ileride gebelik istemese bile mutlaka tedavi görmelidir, çünkü
uzun süre yüksek düzeydeki hormonlara maruz kalınması rahim kanserine
yol açabilir.

Kilo Verme

Birçok polikistik over hastası kilo vererek normale dönebilir. Uzun
süreden beri şişman olan kişilerin kilo vermesi zaman ve çaba
gerektirir. Bu hastaların doktor kontrolü altında verilen diet
programlarını uygulamaları ve ekzersiz yapmaları gerekmektedir.

Ovulasyon İndüksiyonu (Yumurtlamanın Uyarılması)

Hastalığın tedavi edilmesindeki ana amaç kadının çocuk sahibi
olabilmesi için yumurtlamanın uyarılmasıdır. Bu amaçla doktor
kontrolünde bazı hormon ilaçları kullanılır. Klomifen aı verilen ilaç
ile yapılan tedavi ekonomik, kolay ve yan etkileri azdır. Beyindeki
hipofiz bezini uyararak yumurta uyarıcı hormonun salgılanmasını sağlar.
Bazen yüksek dozda ve uzun süreli kullanımı gerekebilir. Klomifene
cevap vermeyen vakalarda enjeksiyon ile uygulanan hormon ilaçları
kullanılır. Bu ilaçlar yumurtalıkların daha fazla uyarılmasına ve çoğul
gebeliklere yol açabilir.

Hormon Tedavisi

Polikistik over hastalığının tedavisinde kullanılan en iyi hormon ilacı
düşük doz doğum kontrol haplarıdır. Bunlar yumurtalıklardan hormon
üretilmesini azaltarak yükselmiş androjen (erkeklik hormonu)
düzeylerinin düşmesini sağlar. Eğer 35 yaşın üzerinde ve sigara
içiyorsanız doğum kontrol hapları önerilmez. İleride hamilelik
istenmediğinde ve androjen düzeylerinin çok yüksek olduğu hastalarda
aylık progesteron tedavisi ile adetler düzenlenir.

Cerrahi

İlaçlar ile tedavi sağlanamazsa laparoskopi ile lazer veya elekrokoter uygulanarak yumurtlama uyarılabilir.

Erken Tanı

Annesinde polikistik over hastalığı olan kadınlar dikkatli olmalıdır.
Eğer adetlerin başlamasından beri adet düzensizlikleri varsa polikistik
over hastalığı yönünden araştırma yapılması gerekir.

Sonuç

Polikistik over hastalığı aşırı kıllanmaya, adet düzensizliklerine,
aşırı kanamalara, yumurtlamanın olmaması ve kısırlığa yol açar.
Hastalığın nedeni kesinlikle bilinmemesine rağmen hastalık başarı ile
tedavi edilebilir.