Birçok hastalığa davetiye çıkaran ve sıkışık trafikte
doruğa çıkabilen stres, kontrol altına alınabiliyor.

İlgili Bağlantılar

Bunun için
öncelikle derin bir nefes almak sonra da hareketli müzik dinlemek
yeterli. Memorial Hastanesi’nden Uzman Psikolog Dr. Aslıhan Tokgöz
Tozlu, sıkışık trafikte stres kontrolü ile ilgili bilgi verdi.

Sıkışık trafikte araç içindekilere neler yapmalarını önerirsiniz?

• Klasik müzik dinlemek sakinleştiricilik açısından
çok önemli. Ancak trafikte canlı ve eğlenceli müzik dinlenmesi daha
doğrudur.

• Yavaş ve derin nefes alarak gevşemeyi sağlamak.(Diyafram nefesi almak)

• İçinde bulunduğumuz durum için algılamamızı değiştirmek.

• Trafiği olumsuz adlandırmaktansa, daha nötr hale
getirmek. Örneğin; Kahrolası trafik yerine, ‘trafik benim günlük
yaşantımın bir parçası, işime gidip gelebilmek için bu trafiği
yaşamalıyım’ şeklinde düşünmek, daha yatıştırıcı olabilir.

• Dikkatimizi daha olumlu ve zevkli şeylere çevirmek.
Örneğin; radyoda zevkinize göre bir program belirlemek (tartışma
programları gibi) ve günlük olarak takip etmek veya arabada
yanımızdakiler ile ilginç, dikkat çekici konular üzerinde sohbet etmek
olabilir.

Stres anında yiyecek ve içeceklerin yararı olabilir mi?

Stres anında ağız kuruluğu yaşanabileceğinden eğer
arabada su bulundurulursa iyi olur. Bununla birlikte yemesi kolay
(meyve gibi) yiyecekler, dikkat dağıtmak ve var olan açlığı kısa süreli
bastırmak adına iyi olabilir. Ancak bu işlemin araç kullanmaya engel
olmayacak şekilde yapılması gerekir.

Otomatik vitesin psikolojik açıdan olumlu bir
etkisi olabilir mi? Trafik sıkışıklığında sürekli vites değiştirmek
zorunda kalmak, vücut ağrılarına neden olduğundan stresi tetikleyebilir
mi?

Otomatik vitesli araç kullanmak, manuel vitese göre
daha kolay ve stres anında rahatlatıcı bir etki sağlayabilir. Ancak
stres sırasında performans düşeceğinden, aracın otomatik vitesli olması
hata yapılmayacağı anlamına gelmez. Bu yüzden sürücüler, stres
durumlarında daha dikkatli olmaya çalışmalıdır.

Trafik canavarı olarak tabir ettiğimiz
sürücüler, sürekli emniyet şeridini kullananlar ve kuralları ihlal
edenler hakkında neler söylenebilir? Bu da bir stres nedeni?

Gerektiği yerlerde sinyal kullanmamak, işaretlere
boşvermek ve emniyet şeritlerini kullanmak gibi trafik kurallarına
bilerek uymamanın nedenleri bazen unutkanlık ve acemilik dışında, bu
kişilerin ve toplumun psikolojik özeliklerinde aranmalıdır. Bu tür
davranışları genellikle psikolojik sorunu olan insanlar sergiler. Bu
kişilerin benlik anlayışlarında sorun vardır. Mesela ‘aşağılık
kompleksi’ olan kişiler trafikte kurallara uymadıkları zaman
kendilerini trafik kurallarına uyan kişilerden daha üstün görürler ve
böylelikle komplekslerini bastırmış olurlar. Bununla birlikte trafikte
başka bir sürücü tarafından geçilmeyi hakaret sayarlar. Yaptıkları
çılgınca sollamalar, “varoluşlarını araba kullanarak göstermeleri”
şeklinde adlandırılabilir. Çünkü bu kişiler genelde kendilerini
başarıları, kariyerleri ve gelişmişlikleriyle kanıtlayamamış kişilerdir.

Kurallara uymayı saflık olarak değerlendiriyorlar

Kurnazlık yapıp insanları dolandırmanın geçerli bir
ahlak kuralı olduğunu düşünenlerin sayısı maalesef az değildir. Bu
kişiler için trafik kurallarına uymak saflık ya da enayilik olarak
değerlendirilmektedir. Yine aynı şekilde bu kuralları bile bile
çiğnemek onlarda “ben akıllıyım, kurnazım, kurallara uyacak kadar enayi
değilim ve istediğim zaman üçkağıtçılık yapabilirim”gibi duygularını
tatmin etmektedir.

Saatler süren trafik yolculukları psikolojiyi nasıl etkiler?

Sıkışık trafik günümüzde en önemli stres
kaynaklarından biri olarak değerlendirilebilir. Ancak stresin hem
fiziksel hem de psikolojik sağlığımız üzerinde olumsuz etkilerinin
olduğunuda biliyoruz. Araştırmalar fiziksel ve psikolojik sağlık
problemlerinin % 80-85 nin bir şekilde stres ile bağlantısının olduğunu
göstermektedir. Bu yüzden günlük yaşantımızın hangi bölümünde olursa
olsun stresi kontrol edebilmek genel sağlığımız için yararlı olacaktır
ve trafik stresi de buna dahildir. Ayrıca sıkışık durumlarda psikolojik
sorunlar yaşayan (örneğin panik atak hastaları) kişiler daha fazla
zorlanabileceklerinden bu konuda bilişsel, duygusal ve davranışsal
olarak ne yapılması konusunda profesyonel yardım almalıdırlar.

Araç içindeki çocuklar trafikten nasıl etkilenir?